Gümrük müşavirlik mesleğinin konusu, 27.10.1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin her türlü işlemlerin dolaylı temsilci sıfatıyla yürütülmesidir. Dolaylı temsil yoluyla eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetler gümrük müşaviri aracılığıyla yürütülür. Gümrük müşavirleri, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümleri çerçevesinde Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri de yürütürler.

1909 yılından beri Türk ticaret hayatında bulunan ve müşterilerine gümrükleme ve lojistik hizmetleri yanında, danışmanlık hizmeti veren, dış ticaretin her aşamasında görev alan ve dış ticaret sektörüne yön veren gümrük müşaviri kişiler, Türkiye genelinde gümrük idarelerinde işlem gören beyannamelerin %85’ini takip etmektedirler. Gümrük müşavirleri dış ticaret ve gümrük işlemleri ile ilgili konularda yazılı görüş verebilir; hakemlik, bilirkişilik ve benzeri işleri yapabilir.

Kaynak: Gumrukleme.com.tr

Gümrük ve gümrük muhafaza hizmetlerini düzenlemek ve yürütmek, kaçakçılık fiil ve teşebbüsleri ile mücadele etmek üzere; Başbakanlığa bağlı olarak, 02.07.1993 tarih ve 485 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile teşkilat ve görevlerine ilişkin esasların düzenlendiği müsteşarlıktır. İlgili KHK ile belirlenen görevleri şunlardır;

1. a) Gümrük Politikasının hazırlanmasına yardımcı olmak, gümrük politikasını uygulamak,

1. b) Gümrük Kanunu ve gümrüklerle ilgili diğer mevzuat ile uluslararası sözleşmeler hükümlerinin uygulanmasını sağlamak,

1. c) Gümrük tarife oranlarının tespitine yardımcı olmak, gümrük vergileri ile gümrüklerce alınan diğer gelirler ve fonların tarhı, tahakkuk ve tahsilini sağlamak ve kontrol etmek,

1. d) Gümrük kontrolüne tabi kişi eşya ve araçların muayene ve kontrolunu yapmak, bu işlemlerin etkin ve süratli yapılmasını sağlayacak tedbirleri almak,

1. e) Gümrüklerle ilgili istatistiki bilgileri toplamak ve değerlendirmek,

1. f) Gümrük denetimine tabi eşya ve araçların muhafazasını sağlamak, gümrükte giriş ve çıkış işlemlerine tabi eşyanın, saptanmış olan norm ve standartlara uygunluğunu denetlemek,

1. g) Kara hudutlarındaki gümrük kapıları ile pasavan kapılarında, gümrük teşkilatı bulunan hava ve deniz limanlarında ve serbest bölge ve çeşitli antrepo ve iç gümrük sahalarında ve gümrük bölgelerinde gümrük muhafaza görevleri ile kaçakçılığın men, takip ve tahkik görevlerini yerine getirmek,

1. h) Diğer yer ve sahalarda da gerektiğinde ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek,

1. i) Milletlerarası kuruluşların Müsteşarlık hizmetlerine ilişkin çalışmalarını takip etmek, bu konularda görüş oluşturmak yurtdışı ve yurtiçi faaliyetleri yürütmek,

1. j) Çeşitli kanunlarla Müsteşarlığa verilen görevleri yapmak,

1. k) Bu görevleri yerine getirecek meslek memurlarını yetiştirmek ve konudaki düzenlemeleri yapmak,

1. l) Yukarıdaki görevlerin uygulanmasını takip etmek, değerlendirmek, incelemek ve denetlemek.

Kaynak: Gumrukleme.com.tr

Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS)Gelişmiş ülkelerin, gelişme yolundaki ülkelere (GYÜ) sağlayacakları tek taraflı tavizlerle bu ülkelerin dünya ticaretinden aldıkları payın arttırılmasını hedefleyen sistemdir.

İlk olarak 1971 yılında AB tarafından başlatılan GTS uygulamasının temel amacı gelişmekte olan ülkelerin dünya ticaret sisteminde daha fazla yer almalarının sağlanması ve bu ülkelerin pazara giriş koşullarının geliştirilmesi, ihracat gelirlerinin arttırılması ve ekonomik büyümelerinin hızlandırılmasıdır.

AB, sanayi ürünleri için, 1995 yılında yeni GTS rejimini yürürlüğe koymuştur. 4 yıllık bir süre için uygulanan (1 Ocak 1995 – 31 Aralık 1998) yeni rejimin kapsamında, bazı temel ürünler ile 93’ncü fasıl kapsamındaki silah ve mühimmatlar dışında, 25-97 fasıllar arasındaki sanayi ürünleri yer almaktadır.

GTS uygulamasından yararlanacak ülkeler, gelişme yolundaki ülkeler ile UNCTAD tarafından belirlenen ve gelir düzeyleri çok düşük olan en az gelişmiş ülkelerdir.

AB tarafından GTS kapsamındaki tercihli rejim, en az gelişmiş ülkeler için uygulanan gümrük vergilerinin tamamen askıya alınmasını, gelişme yolundaki ülkelere ise, ürünlerin hassasiyetine göre 4 farklı kategori içerisinde değişik tercih marjları uygulanmasını öngörmektedir. Tarım ürünlerindeki yeni rejim üzerindeki çalışmalar ise devam etmektedir. Bu ürünlerdeki mevcut sistem içerisinde, sanayi ürünlerine göre dar kapsamlı bir tercihli rejim uygulanmaktadır.

Yeni GTS rejiminin temel özellikleri; AB tarafından 1995 yılında yeni GTS rejimine getirilen yeniliklerden en önemlileri tarife modülasyonu ve ülkelerin GTS kapsamı dışına çıkarılması mekanizmasıdır.

Tarife modülasyonu; daha önce hassas ürünler için uygulanmakta olan tarife tavanı ve kotalara bağlı tercihli rejimin tarife tavizi esasına dönüştürülmesini öngörmektedir. GTS kapsamı dışına çıkarılması mekanizması ise; gelişmişlik düzeylerine bağlı olarak veya belirli sektörlerde uzmanlaşan ve bu sektörlerde yüksek ihracat performansı gösteren bazı ülkelerin, uzmanlaştıkları bu sektörlerde GTS kapsamı dışına çıkarılmasını öngörmektedir.

Kaynak: Gumrukleme.com.tr

27 Ekim 1999 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen, 4458 sayılı kanundur ve Türkiye’nin gümrük konularında esas olan hukuk kaynağıdır. 18 Haziran 2009 tarihinde 5911 sayılı Kanun ile değişikliğe uğramıştır. Kanunun ilk iki maddesi aşağıdaki gibidir;

Madde 1- Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giren ve çıkan eşyaya ve taşıt araçlarına uygulanacak gümrük kurallarını belirlemektir.

Madde 2- Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi, Türkiye Cumhuriyeti topraklarını kapsar. Türkiye kara suları, iç suları ve hava sahası gümrük bölgesine dâhildir.

Kaynak: Gumrukleme.com.tr

Dünya Gümrük Örgütü’nün standart hale getirdiği armonize sistemden alınan ve tüm dünyada ürünlerin tanımlanması ve sınıflandırılması için kullanılan 12 haneli bir koddur. Bu kodun ilk 6 hanesi armonize sistem tarafından belirlenir ve ülkeler tarafından herhangi bir değişiklik yapılmasına izin verilmez, sonraki 2 haneyle beraber ilk 8 hane aynı bölgedeki ülkeler için (örneğin Tüm Avrupa Birliği üyesi ülkeler ve Türkiye’de) ortaktır. Sonraki 2 hane hangi ulusa ait olduğunu gösterirken son kalan iki haneyle beraber ürünün tam istatistik kodu belirlenmiş olur.

Dünya Gümrük Örgütü’ne bağlı 170’den fazla ülkede kullanılmakta olan ürün kodlama sistemine armonize sistem (Harmonized Commodity Description and Coding System, HS Code) denilmektedir.

Armonize sistem;

• Gümrük vergilerinin tespitinde,
• Uluslararası ticaret istatistiklerinin tutulmasında,
• Menşe kurallarının saptanmasında,
• Yerel vergilerin tespit edilip toplanmasında,
• Ticaret müzakerelerinde (Dünya Ticaret Örgütü toplantılarında),
• Nakliye vergileri ve istatistikleri için,
• Dış ticareti kontrollere bağlı ürünlerin izlenmesinde (atıklar, ozon tabakasına zarar veren kimyasallar vb.

Kaynak: Gumrukleme.com.tr

Yerli üreticinin korunması ve ithalattan kaynaklanacak vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla, eşyanın ithalatında üzerinden vergi hesaplanacak kıymetle ilgili, birim başına asgari bir fiyat belirlenmesi uygulamasıdır. Gözetim uygulaması ilgili eşyanın kıymeti belirlenen birim fiyatın altında kaldığı zaman devreye girer.,

Bir gümrük beyannamesi kapsamında ilgili gümrük tarife istatistik pozisyonundan (GTİP) 10 adet veya daha az miktarda yapılacak olan ithalat, gümrük kıymetine bakılmaksızın gözetim uygulamasından muaftır.

Gözetim Belgesi; Gözetim uygulamasına tabi eşya ancak Ekonomi Bakanlığı tarafından düzenlenecek gözetim belgesi ile ithal edilebilir. Gözetim belgesi gümrük beyannamesinin tescilinde ilgili gümrük idaresince aranır ve gözetim belgesinin bir örneği gümrük beyannamesine eklenerek işlemler yapılır. Gözetim belgesi taleplerine ilişkin başvuru için gözetim belgesi başvuru formunun usulüne uygun bir şekilde doldurulması ve gerekli diğer belgelerle Ekonomi Bakanlığı’na (İthalat Genel Müdürlüğü) iletilmesi gerekmektedir.

Gözetim belgesinin geçerlilik süresi 6 aydır.

Örnek hesaplama; Gözetim uygulamasına tabi bir eşyanın Bakanlık tarafından belirlenen en düşük kıymetinin adet başına 10 $ olduğu ve bu üründen 250.000 $ CIF (İngilizce cost, insurance ve freight kelimelerinin baş harflerinden oluşan ödeme şeklidir) kıymetle 40.000 adet ithal edilmek istendiği varsayımıyla;

Beyan edilen CIF kıymet gözetim uygulamasının alt sınırı olan 400.000 $ (40.000 x 10 $) değerinin altında kaldığı için, dış maliyetler (navlun, sigorta…) yükseltilerek CIF kıymetin istenilen düzeye çıkartılır. Böylece vergi matrahı yükselmiş olur ve devletin vergi geliri artarken ithalatçının maliyetleri yükseldiği için de yerli üreticiye avantaj sağlanmış olur.

Kaynak: Gumrukleme.com.tr

Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS veya İngilizce olarak Generalized System of Preferences, GSP) kapsamında ilgili ülkelerin Türkiye’ye tek taraflı olarak uyguladığı tavizli gümrük vergi oranlarından faydalanabilmek için düzenlenen, eşyanın tercihli menşe durumunu gösteren bir belgedir. Form A belgesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından basılıp dağıtılmaktadır.

Form A belgesi içlerinde Beyaz Rusya, Japonya, Kanada, Rusya ve Yeni Zelanda’nın da bulunduğu birçok ülkeye yapılan ihracatlar için düzenlenebilmektedir. Genel olarak İngilizce veya Fransızca olarak düzenlenen Form A belgesi, Rusya’ya yapılacak ihracatlar için Rusça da düzenlenebilmektedir. Geçerli olabilmesi için Form A belgesinin ihracatçının bağlı bulunduğu ticaret odasına tasdik ettirilmesi gerekli ve yeterlidir.

Kaynak: Gumrukleme.com.tr

EUR.1 Belgesi; Serbest dolaşım belgesidir ve ihracatçı tarafından ilgili odadan (ticaret odası, sanayi odası ve benzeri) temin edilir. EUR.1 belgesi eşliğinde ayrıca menşe şahadetnamesi düzenlemesine gerek kalmaz, çünkü menşe ispat belgesi olarak da kullanılır. Bir tanesi asıl olmak üzere toplam beş nüshadan oluşur, bazı istisnai ürünlerde ihracatın gerçekleşmesinin ardından da düzenlenebilir.

Kaynak: Gumrukleme.com.tr