Gümrük ve gümrük muhafaza hizmetlerini düzenlemek ve yürütmek, kaçakçılık fiil ve teşebbüsleri ile mücadele etmek üzere; Başbakanlığa bağlı olarak, 02.07.1993 tarih ve 485 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile teşkilat ve görevlerine ilişkin esasların düzenlendiği müsteşarlıktır. İlgili KHK ile belirlenen görevleri şunlardır;
- a) Gümrük Politikasının hazırlanmasına yardımcı olmak, gümrük politikasını uygulamak,
- b) Gümrük Kanunu ve gümrüklerle ilgili diğer mevzuat ile uluslararası sözleşmeler hükümlerinin uygulanmasını sağlamak,
- c) Gümrük tarife oranlarının tespitine yardımcı olmak, gümrük vergileri ile gümrüklerce alınan diğer gelirler ve fonların tarhı, tahakkuk ve tahsilini sağlamak ve kontrol etmek,
- d) Gümrük kontrolüne tabi kişi eşya ve araçların muayene ve kontrolunu yapmak, bu işlemlerin etkin ve süratli yapılmasını sağlayacak tedbirleri almak,
- e) Gümrüklerle ilgili istatistiki bilgileri toplamak ve değerlendirmek,
- f) Gümrük denetimine tabi eşya ve araçların muhafazasını sağlamak, gümrükte giriş ve çıkış işlemlerine tabi eşyanın, saptanmış olan norm ve standartlara uygunluğunu denetlemek,
- g) Kara hudutlarındaki gümrük kapıları ile pasavan kapılarında, gümrük teşkilatı bulunan hava ve deniz limanlarında ve serbest bölge ve çeşitli antrepo ve iç gümrük sahalarında ve gümrük bölgelerinde gümrük muhafaza görevleri ile kaçakçılığın men, takip ve tahkik görevlerini yerine getirmek,
- h) Diğer yer ve sahalarda da gerektiğinde ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek,
- i) Milletlerarası kuruluşların Müsteşarlık hizmetlerine ilişkin çalışmalarını takip etmek, bu konularda görüş oluşturmak yurtdışı ve yurtiçi faaliyetleri yürütmek,
- j) Çeşitli kanunlarla Müsteşarlığa verilen görevleri yapmak,
- k) Bu görevleri yerine getirecek meslek memurlarını yetiştirmek ve konudaki düzenlemeleri yapmak,
- l) Yukarıdaki görevlerin uygulanmasını takip etmek, değerlendirmek, incelemek ve denetlemek.
Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS)Gelişmiş ülkelerin, gelişme yolundaki ülkelere (GYÜ) sağlayacakları tek taraflı tavizlerle bu ülkelerin dünya ticaretinden aldıkları payın arttırılmasını hedefleyen sistemdir.
İlk olarak 1971 yılında AB tarafından başlatılan GTS uygulamasının temel amacı gelişmekte olan ülkelerin dünya ticaret sisteminde daha fazla yer almalarının sağlanması ve bu ülkelerin pazara giriş koşullarının geliştirilmesi, ihracat gelirlerinin arttırılması ve ekonomik büyümelerinin hızlandırılmasıdır.
AB, sanayi ürünleri için, 1995 yılında yeni GTS rejimini yürürlüğe koymuştur. 4 yıllık bir süre için uygulanan (1 Ocak 1995 – 31 Aralık 1998) yeni rejimin kapsamında, bazı temel ürünler ile 93’ncü fasıl kapsamındaki silah ve mühimmatlar dışında, 25-97 fasıllar arasındaki sanayi ürünleri yer almaktadır.
GTS uygulamasından yararlanacak ülkeler, gelişme yolundaki ülkeler ile UNCTAD tarafından belirlenen ve gelir düzeyleri çok düşük olan en az gelişmiş ülkelerdir.
AB tarafından GTS kapsamındaki tercihli rejim, en az gelişmiş ülkeler için uygulanan gümrük vergilerinin tamamen askıya alınmasını, gelişme yolundaki ülkelere ise, ürünlerin hassasiyetine göre 4 farklı kategori içerisinde değişik tercih marjları uygulanmasını öngörmektedir. Tarım ürünlerindeki yeni rejim üzerindeki çalışmalar ise devam etmektedir. Bu ürünlerdeki mevcut sistem içerisinde, sanayi ürünlerine göre dar kapsamlı bir tercihli rejim uygulanmaktadır.
Yeni GTS rejiminin temel özellikleri; AB tarafından 1995 yılında yeni GTS rejimine getirilen yeniliklerden en önemlileri tarife modülasyonu ve ülkelerin GTS kapsamı dışına çıkarılması mekanizmasıdır.
Tarife modülasyonu; daha önce hassas ürünler için uygulanmakta olan tarife tavanı ve kotalara bağlı tercihli rejimin tarife tavizi esasına dönüştürülmesini öngörmektedir. GTS kapsamı dışına çıkarılması mekanizması ise; gelişmişlik düzeylerine bağlı olarak veya belirli sektörlerde uzmanlaşan ve bu sektörlerde yüksek ihracat performansı gösteren bazı ülkelerin, uzmanlaştıkları bu sektörlerde GTS kapsamı dışına çıkarılmasını öngörmektedir.
27 Ekim 1999 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen, 4458 sayılı kanundur ve Türkiye’nin gümrük konularında esas olan hukuk kaynağıdır. 18 Haziran 2009 tarihinde 5911 sayılı Kanun ile değişikliğe uğramıştır. Kanunun ilk iki maddesi aşağıdaki gibidir;
Madde 1- Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giren ve çıkan eşyaya ve taşıt araçlarına uygulanacak gümrük kurallarını belirlemektir.
Madde 2- Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi, Türkiye Cumhuriyeti topraklarını kapsar. Türkiye kara suları, iç suları ve hava sahası gümrük bölgesine dâhildir.